Zeytinyağı nedir?
Zeytinyağı; zeytin (Olea europeae L.) ağacının olgunlaşmış meyvelerinden hiçbir kimyasal işlem yapılmadan mekanik yollarla işlenen, kendine özgü tat ve kokuda doğal şekliyle tüketilebilen bitkisel kökenli bir yağdır.
Zeytinyağı, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ve Türk Standartları Enstitüsü’nün tanımlamalarına göre kategorilere ayrılmaktadır. Bu kategoriler belirlenirken, asitlik dereceleri değerlendirilmektedir.
Erken ve Olgun Hasat Nedir?
Erken Hasat, Eylül ve Ekim aylarında zeytin henüz yeşil iken yapılan hasattır. Erken hasat zeytinlerden, olgunlaşmış zeytinlere oranlara daha az yağ çıkar, içinde bulunan antioksidan bileşikler bakımından daha zengindir, yoğun aroma ve meyvemsi bir tat içerir. Bunun yanı sıra, taze yeşil meyvelerden alınabilecek yakıcılık da hissedilir. Kahvaltı ve salatalarda tercih edilmektedir.
Olgun hasat, Kasım ayının ortasından Ocak ayına kadar süren, zeytinin rengi pembe ve mor iken yapılan bir hasattır. Bu zeytinlerden elde edilen zeytinyağlarına olgun hasat zeytinyağı denilir. Bu yağlar, erken hasat zeytinyağlarına göre daha yumuşak bir tada sahiptir, yemeklerde ve salatalarda tercih edilmektedir.
Kaç Çeşit Zeytinyağı Vardır?
Natürel zeytinyağı
Zeytin ağacı meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda, sadece yıkama, sızdırma, santrifüj ve filtrasyon işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemler uygulanarak elde edilen, fiziksel, kimyasal ve duyusal özelikleri itibariyle sınıfına ait özelliklere uygun yağları ifade eder.
- Naturel sızma: Doğrudan tüketime uygun, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,8 gramdan fazla olmayan yağlardır.
- Natürel birinci: Serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 2,0 gramdan fazla olmayan yağlar sınıfında bulunmakta natürel sızma zeytinyağı gibi doğrudan tüketime uygundur (Asitlik derecesi <%2,0).
- Ham zeytinyağı (lampant): Doğrudan tüketime uygun olmayan, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden %3,3 ün üzerinde olan ya da duyusal ve karakteristik özellikleri bakımından natürel zeytinyağı özelliklerini taşımayan, rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun yağlar sınıfında bulunmaktadır.
Rafine zeytinyağı
Ham zeytinyağının doğal trigliserit yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,3 gramdan fazla olmayan yağdır.
Riviera zeytinyağı
Rafine zeytinyağı ile gıda olarak doğrudan tüketilebilecek natürel zeytinyağları karışımından oluşan ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 gramdan fazla olmayan yağdır.
Çeşnili zeytinyağı
Natürel sızma zeytinyağlarına değişik baharat, meyve ve sebzeler veya bunların doğal aroma maddeleri katılarak çeşitlendirilmesi ile elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,8 gramdan fazla olmayan yağdır.